Grand Theft Auto San Andreas

Do you know what a sub-dermal neurophone is?

Het is 1992. Met de Klu-Klux-Klan nog vers in het achterhoofd van lesgevend en -krijgend Amerika wordt er op MTV al één uurtje in de week zwarte hiphop gedraaid. Dat het elke week precies één uur (min drie kwartier reclame) een mix van MC Hammer met Public Enemy is, blijkt niemand te zien en iedereen is laaiend enthousiast. Geweren, echter, gaan - naar trouwe Amerikaanse gewoonte - nog steeds als warme broodjes over de toonbanken. En de toppolitici nemen, een jaar na het einde van de Koude Oorlog, nog even vrijaf en laten het sloppenprobleem nog een tijdje voor wat het is. Dit is de setting van de nieuwste Grand Theft Auto (GTA). Na de remakes van de eerste twee steden uit de allereerste GTA (Liberty City en Vice City, respectievelijk in GTA3 en GTA: Vice City), is het nu ook de buurt aan San Andreas. Even voor al de mensen die nog niet bekend zijn met het wereldfenomeen GTA: GTA(1) heeft in z’n rasechte eentje een geheel nieuw gamegenre gecreëerd. Vaak betiteld als ‘Free Roaming’, maar ik noem het liever ‘als in GTA’. Je kan gaan en staan waar je wilt, schieten wat je wilt, auto’s stelen van wie je wilt en pooier spelen van elk meisje dat je wilt. De gameplay is een samenvloeiing van de meest uitgebreide First Person Shooter met de meest gevarieerde racer. Sinds GTA3 steekt er zelfs een heel deel aan “vlieg-gameplay” in. Naast deze vrijheden is er vaak ook een erg fascinerende storyline aanwezig met afwisselende, aangename missies. Maar het was niet al lof wat de klok sloeg. GTA is doorheen de jaren ook vaak, te pas en te onpas, in het nieuws gekomen door toedoen van boze moeders, kerkvaders en premiers. De taal is, dat ontkennen zou waanzin zijn, niet van de braafste en nog minder mis te verstaan, hoofden vliegen er misschien (uiteraard met toevoeging van een ietwat overdreven bloedfonteintje) al te gemakkelijk af en ja, je kan wel degelijk hoeren platneuken op de achterbank van je zonet gecarjackte bak. Ouders: dat 18+ logo staat er niet voor niets. Maar goed, wij zijn allemaal volwassen personen, van lichaam en geest (ik in het bijzonder), dus redenen genoeg om de nieuwste telg van de serie (voor de Xbox, de PS2 versie van San Andreas dateert al van de laatste oktober) eens grondig uit te proberen.

Word up, niggaz

Je bent Carl Johnson (in het hiphops: CJ). Je moeder is door een kwaadgezinde clan (de Ballas) door de kop geschoten en om je laatste respect te tonen vlieg je van de grote stad (Liberty City) pronto over naar het pikzwarte Los Santos (de eerste, van de drie, speelbare deelstaat van San Andreas). Allemaal goed en wel, ware het niet dat je tijdens de eerste uren aan land al beschuldigd wordt voor moord op een politieagent in dienst. Je mag de stad niet verlaten en het is maar beter dat je je gedraagt, anders komen corrupte agenten Tenpenny (meesterlijk gevoicecoverd door Samuel L. Jackson) en Pulaski achter je aan. Natuurlijk luisteren we niet en moeten we twee cutscenes later alweer hard trappen om al fietsend aan een drive-by te ontkomen. Voor zover het eerste kwartiertje San Andreas.

Do polar bears shit in the woods?

Als vanouds zuigt deze GTA je ook weer meteen de game in, hoewel de setting ditmaal weer helemaal overhoop gehaald is. Van het grauwe Liberty City naar het fleurrijke Vice City, van de Yakuza naar Tommy Vercetti’s maffiosipraktijken, en nu naar San Andreas, naar CJ’s gangstabuurten. De gangstabuurten waarheen sommige stoere nepnegers bij mij op school soms zo zwaar naar hunkeren, je weet wel wat ik bedoel. Het gangstawereldje waar hoeren er zijn om te pimpen, en de bak er is om sociale contacten te leggen. Inderdaad, heel wat anders dan beide voorgaande delen, maar daarom niet minder fijn - verre van. Ikzelf vind deze setting veel aangenamer (en vooral: grappiger) om in te spelen als Vice City. Daarbij, daar San Andreas zo groot is, verandert alles nog wel. San Andreas bestaat uit drie grote deelstaten: Los Santos, San Fierro en Las Venturas. Los Santos is het best voor te stellen als het Los Angeles van de vroeg jaren ’90 (waar het ook op gebaseerd is), San Fierro op zijn beurt, deed me veel denken aan Liberty City, en Las Venturas is GTA’s hoogsteigen Las Vegas (compleet met immens grote woestijn en een verstopt Area 51). Tussen al deze (totaal verschillende) steden (dit merk je wel als je er door rijdt), is er plaats gelaten voor wat countryside, zodat er nog ruimte genoeg is voor CJ om neerbuigend op een voorbijrijdend tractortje neer te kijken en lekker hard te lachen met de hillbillies en hun oedipuscomplexen. De wereld in deze GTA is - zelfs naar GTA-standaarden - echt enorm groot. In de vorige delen kon je al uren ronddwalen om dingen te ontdekken die je zelfs niet mogelijk achtte, hier is dat effect nog groter. Zelfs zonder missies te voltooien kan ik me goed voorstellen dat iemand zich maanden met dit spel bezig kan houden.

My taxmoney goes to this shit?

Omdat een paar maanden voor het ontwikkelingsteam Rockstar North blijkbaar nog niet genoeg waren, hebben ze er weer een hele hoop sub-missies ingestoken. In de aard van de rest van het spel: weer uitgebreider dan ooit. Naast de gekende politie-, ambulance-, en brandweersubmissies, kun je nu ook pimpmissies (waarbij je meisjes moet rondrijden, klinkt heel deftig, niet?) en burglarmissies (waarbij je ’s nachts huizen entert en leegrooft, liefst zo stil mogelijk, uiteraard) spelen. Ook is er een heel stuk Sims-a-like-gameplay ingestoken. Hier keek ik in eerste instantie nogal vrij sceptisch tegenaan, maar - zoals bij alles - is het zo subtiel, doch net prominent genoeg, aanwezig dat het nooit schaadt. Bij deze gameplay-elementen kun je je bijvoorbeeld voorstellen dat je af en toe naar de gym moet om er als een echte gangster uit te zien (met biceps ter dikte van een rioolgang, met andere woorden), je - na verloop van tijd - één (of meerdere - jeps, polygamie: that’s the way they do it) lief(ven) te onderhouden hebt, en dat, als je je wat sufjes voelt, best een hapje kan eten of eens kan gaan slapen. De subtiliteit zit ‘m er echter in dat het allemaal wel mag, maar niets moet. Zo is mijn CJ maar een mager en fragiel mannetje, heb ik mijn eerste lief na de eerste date een kogel door haar kop geramd en ik ga enkel naar de lokale pizzashops om de bediendes neer te maaien. Doe met GTA SA wat je wilt, het blijft toch fijn.

Aw man, homeboy, I thougth we were homeboys, homeboy!

In principe is de spelduur van SA oneindig. Het is gewoon fijn om na een paar dagen nog eens een relletje te starten met de plaatselijke militaire basis, met een crossmotor door de woestijn sjezen met een heel peloton flikken in je stof, of een vliegtuig kapen om de meest zotte stunts uit te voeren. Ook de missies zijn weer van de bovenste gameplayplank. Variërend maar toch steeds even fijn. De moeilijkheidsgraad is trouwens naar mijn gevoel een beetje naar beneden gehaald, zodat je niet meer zo rap vast komt te zitten. Met uitzondering van enkele bottlenecks, die nog steeds aanwezig zijn (te denken aan die ene missie in Vice City waarin je die constructie moest opblazen met behulp van miniatuurhelikoptertjes, wel, maak je borst maar nat, want iets gelijkaardigs is weer van de partij), met een beetje doorzettingsvermogen, echter, is alles te doen en de opluchting zal enkel des te groter zijn. Voor de rest is de verhaallijn weer geweldig (ja, zelfs het leven van een derderangs straatcrimineel kan verdomd fascinerend zijn, zo blijkt), maar dat zal wel een beetje voor de hand liggen. Datzelfde verhaal plooit zich eigenlijk pas echt goed open wanneer je naar het tweede eiland kan, voor alle mensen die me op het moment boos aankijken.

Controlgewijs is er weinig gesleuteld aan dit deel. De besturing van de voertuigen is nog steeds perfect te noemen, hoewel de camera nu wel wat trager reageert, zodat het al rijdend vrij moeilijk is om bijvoorbeeld te zien wat er om een bocht gebeurt, tenzij je manueel bijstuurt. Minder te spreken ben ik over de controls wanneer je te voet bent. Ook hier is niets aan veranderd, terwijl er daar vorige malen wel wat aan op te merken was. Pas op, er valt wel mee te leven, maar je hebt, zeker in het begin, toch het gevoel dat het beter kan. Bewegen doe je met de linker thumbstick, de camera verander je met de rechter. Beter leek mij om gewoon een Halo-like besturing aan te wenden, waarom dat niet gedaan is, zullen we wel nooit weten. Wat wel goed is: de belachelijke auto-aim is dood gedaan. Deels alleszins. In de eerste plaats is hij fel verbeterd tegenover zijn voorganger, en ten tweede kun je nu ook, door tijdens het auto-aimen een ruk te geven aan je rechter thumbstick, het richten in eigen handen nemen. Het vergt wat gewenning, maar eens je het gewoon bent, voelt het erg natuurlijk en kan je bijna even goed headshots geven als met een muis.

Do I look like a ho to you?

Een alinea schrijven over het grafische deel van een GTA- spel is nooit gemakkelijk. Simpelweg omdat je het met niets kunt vergelijken. Wat je zeker in achting moet nemen is dat het spel vreselijk groot is, en er niet geload wordt wanneer je van het ene werelddeel naar het andere gaat (wel tussen de cutscenes door). Het is misschien geen Dead or Alive, Riddick noch Halo 2, maar het is helemaal niet lelijk hoor. Zeker niet als je met volle snelheid door Las Venturas crosst, door het oranje van de zakkende avondzon en het neon van de casino’s en hoerententen. Voor de mensen die hun buren met een PS2 trouwens graag de loef af steken, de Xboxversie is duidelijk de mooiste van de twee. Het enige wat ik op te merken heb is dat de resolutie nogal hoog is, waardoor tekst die op het scherm verschijnt niet altijd even goed leesbaar is van ver af en dat er ook, heel erg af en toe, een framedropje plaatsvindt, hoewel je daar nooit echt last van hebt.

I wanted to change my name to Hans Smooth, but my girlfriend forbid me, she thought it was creepy.

De kleine steekjes die het beeld laat vallen, maakt het geluid gelukkig weer helemaal goed. Van de briljante voicecovers (ik heb Samuel L. Jacksons naam wel al eens vermeld) tot de, zoals altijd, geniale radiostations. Hoewel ook hier weer de mogelijkheid kan bestaan dat je het in het begin maar niets vindt, al zou me dat toch verwonderen, aangezien er namelijk weer enorm veel verschillende smaken aan stations beschikbaar zijn. Van, hoe kan het ook anders, de suburban hiphop van Playback FM, tot de melodramatische roadrock van Radio X. Van de geweldige elektro/technozender SF-UR, aaneengepraat door een al even geweldige nepduitser, tot (mijn favoriet) de zwoele reggaeklanken van K-Jah West. Omdat we graag met stoer cijfermateriaal smijten: in San Andreas steken 11 radiostations (met 20 dj’s), met in totaal een drievoud aan audiomateriaal als in Vice City. Er steken drie keer zoveel belachelijk grappige reclameboodschappen in, interactieve weerberichten en up to date informatie over hoe erg de politie jou nog altijd niet te pakken krijgt tijdens de plaatselijke nieuwsbulletins. En als je dan toch echt helemaal niets vind wat aan je - ik denk dat dat dan wel gezegd mag worden - erg straffe smaakcriteria voldoet, kun je nog steeds je eigen nummers opzetten, die geladen worden vanaf de harde schijf van de Xbox. De geluidseffecten zijn verder ook erg waarheidsgetrouw en de ‘ad random’ commentaar van CJ alsook willekeurige passanten (I wish I had a body like that, hey give me your number, etc.) gaan niet gauw vervelen.

555 We Tip

Er zitten wat kleine mindere punten in (te bedenken de mindere camera bij voertuigen, af en toe een framedrop en de controls op sommige momenten), maar allen wegen niet op tegen het feit dat dit gewoon een geweldige game is. De setting zal in het begin misschien minder aanspreken als Tommy Vercetti’s Vice City (mij juist wel), maar - geloof me - you’ll get over it. Ik kan hier nog superlatieven en stoere stijlfiguren genoeg tegenaan werpen, maar ik dat je het nu onderhand wel al snapt, nigga.
Games punten geven op basis van het gemiddelde van toegekende punten aan de gameplay, graphics, audio and so on, is voor watjes. Games zou je, naar mijn bescheiden mening, moeten gradueren naar de hoeveelheid plezier die je er aan beleefd hebt en er nog aan zal beleven, en - desnoods - aan de hoeveelheid hoeren die je er in kan neuken. Vandaar dat ik GTA SA een niet mis te verstane 10 op de schaal van lode toeken. De game is verre van perfect, maar hem daarom laten liggen is niets meer dan een flauw excuus. Dat is trouwens ook positief te zien: komende GTA’s zullen nog beter worden (ik stel voor dat we op X-Power ook een 11, 12 en 13 op 10 invoeren, anders wordt het onderhand nog best moeilijk, vrees ik). In the meantime, in between time, kun je je zonder twijfel nog wel enkele decennia vermaken met SA. SA is een verplichte aankoop voor, hum, iedereen. Of je zou hem op z’n minst toch eens moeten proberen, al moet je je zeker niet laten afschrikken door het feit dat het best traag op gang komt (daartegenover staat wel dat je de game oneindig lang kan spelen). San Andreas is voor mij nu al de game van het jaar, en ik ben blij dat er een twee maanden durende vakantie voor de deur staat, anders zou ik nogal wat school missen.

Over and out, homeboy.

Screenshots zijn terug te vinden in de gallery.