Braid

Soms verschijnen er van die speciale games die je niet in een hokje kan duwen. Games die je vanaf de eerste seconde vastgrijpen en tot het einde – dat in zulke gevallen altijd te vroeg komt – niet meer loslaten. Games waar je tot midden in de nacht over zit na te denken, die je keer op keer verbazen met hun briljante inhoud, die je met trots vervullen dat je hobby gamen is. Braid is zo een spel.

Op het eerste zicht is Braid niet meer dan een doorsnee sidescrolling-platformer waarin held Tim, netjes gekleed in kostuum, zich al klimmend, springend en vijanden verslaand een weg door de verschillende werelden baant en en passant nog enkele puzzels oplost om zijn geliefde prinses te redden. Het is best mogelijk om het verhaal, dat alvorens je een nieuw level aanvat steeds verder uit de doeken gedaan wordt, compleet te negeren, de puzzels over te slaan en het einde in een klein uurtje te bereiken, maar dan mis je compleet de essentie van deze titel. Braid is meer, veel meer.

Om te beginnen is Braid een platformer in lekker ouderwetse sidescroller-stijl waarin een resem schitterende puzzels verpakt zitten. Deze puzzels oplossen door middel van het manipuleren van de tijd vormen de rode draad doorheen de zes werelden, die elk in meerdere kleine levels opgesplitst zijn. Je basisvaardigheid die je ten allen tijde kan gebruiken, is het terugspoelen van de tijd. Leg je het loodje na een dodelijke val in een put of ben je onzacht in aanraking gekomen met een vijand, dan kun je handig de klok even achteruitdraaien, maar ook om de puzzels op te lossen komt deze mogelijkheid vaak van pas. Daarbij komt dat sommige vijanden of voorwerpen, omgeven door een groene gloed, immuun zijn voor het terugspoelen van de tijd, wat een andere aanpak vereist.

In de latere werelden worden je manipulatieskills uitgebreid met andere vaardigheden om op verschillende manieren met de tijd te spelen. In de vijfde wereld krijg je het gezelschap van een eigen schaduw die exact jouw handelingen kopieert. Haalde jij bijvoorbeeld een hendel over en spoel je vervolgens de tijd wat terug, dan zal je kopie net dezelfde hendel overhalen. De laatste wereld introduceert een tijdsveld waarmee je een bepaald deel van een level extreem kan vertragen. Zo is het mogelijk om dit veld vlak voor een kanon te zetten, zodat de kogels slechts heel traag afgevuurd worden en je voldoende tijd hebt om de ladder op te klimmen. Er zijn nog meerdere bijzonder spitsvondige mogelijkheden om de tijd te manipuleren, maar om het plezier niet te vergallen, laten we jullie dat lekker zelf ontdekken.

Iedere wereld bevat twaalf puzzelstukjes die je samen moet leggen om één grote puzzel te vormen. Braid is ook uit te spelen zonder je al te veel van deze dingen aan te trekken, maar het laatste level – en daarmee de hele pointe van het spel – speel je pas vrij door alle zestig puzzelstukken te verzamelen. Ieder stukje dien je te verzamelen door je manipulerende mogelijkheden uit te buiten op manieren die soms duidelijk voor de hand liggen, maar vaak heel wat denkwerk vereisen. Timing is occasioneel ook vereist om nieuwe puzzelstukken aan je collectie toe te voegen. Hoewel meerdere puzzels je hersenen danig op de proef zullen stellen, wordt Braid vreemd genoeg nooit frustrerend en zal je er veel meer voldoening uit halen wanneer je na lang zoek- en denkwerk uiteindelijk zelf tot de oplossing komt, in plaats van in één of andere walkthrough te gaan grasduinen.

Braid bevat een vrij volwassen verhaal, dat telkens een stukje verder uitgelegd wordt in enkele boeken voor je een nieuwe wereld betreedt. Aan de oppervlakte lijkt het een doodeenvoudige en weinig originele queeste van een typische jonge held voor wie geen tocht te gevaarlijk is om zijn geliefde prinses te redden. Wie voldoende aandacht aan de literaire tekstjes besteedt, zal echter merken dat achter deze simpele verpakking filosofische beschouwingen verstopt zitten die de beweegredenen van Tim uit de doeken doen en je als gamer vaak zélf doen nadenken over bepaalde gebeurtenissen in een mensenleven. Braid doet iets waar bar weinig andere games in slagen, namelijk de speler op serieuze en volwassen wijze tot zelfreflectie leiden. Aangezien je pas na het laatste level heel wat essentiële informatie op je scherm krijgt, raden we je ten stelligste aan om alle zestig puzzelstukken te verzamelen, want het zou zonde zijn om die informatie nog mis te lopen.

Braid is verder nog een ode aan videogames, en dan vooral aan Super Mario Bros. Dat merk je meteen in het oerdegelijke sidescroller-concept en het verslaan van bruine, Goomba-achtige vijanden door op hun hoofd te springen, maar ook door het typische vlaggetje dat je op het einde van een wereld tegenkomt, de legendarische quote 'I'm sorry, but the Princess is in another castle' en een level – toepasselijk “Jumpman” getiteld – dat qua opzet en look een vette knipoog is naar Donkey Kong, de meer dan twintig jaar oude NES-titel waarin Mario voor het eerst opdook.

De grafische stijl draagt zijn steentje bij tot de aparte ervaring die Braid toch al is. Tim zelf en de vijanden zijn weergegeven met eenvoudige doch charmante 2D-sprites, maar alle werelden zijn opgebouwd uit pastelkleurige, dromerige tinten die een aparte sfeer creëren en duidelijk veel inspiratie hebben opgedaan uit het betere (post-)impressionistische werk van bijvoorbeeld een Monet of Van Gogh. Wat opvalt is het feit dat de levels aanvankelijk een eerder opgewekt kleurenpalet bevatten, terwijl je verder naar het einde toe – wanneer je steeds meer te weten komt over Tims motivatie – meer sombere, donkere werelden zal doorkruisen. Ook het geluid verdient een pluim: de soundtrack is van hoge kwaliteit en de zachte, ietwat zoeterige muziek die je in het begin hoort, zal later eveneens door minder opgewekte composities vervangen worden. Wanneer je de tijd terugspoelt of vertraagt, zal de muziek eveneens achterstevoren afgespeeld worden of trager klinken.

Om kort en krachtig ons standpunt te vertolken: Braid is een geniaal pareltje. De puzzels laten je grijze massa meermaals keihard kraken, al is de oplossing nooit echt vergezocht en lukt het soms beter wanneer je even een pauze neemt en met een fris hoofd de situatie nog eens overschouwt. Het ogenschijnlijk clichématige verhaal heeft een erg diepe ondergrond en zorgt ervoor dat Tim niet langer de typische held is waarvoor je hem aanvankelijk houdt. Afhankelijk van hoe sterk je bent in het oplossen van de puzzels, is Braid in zes à zeven uur uit te spelen. Wie nog een extra uitdaging zoekt, kan proberen om de hele game in amper 45 minuten uit te spelen, waar vanzelfsprekend een achievement aan verbonden is. Braid is naar de normen van Xbox Live Arcade met zijn prijskaartje van 1200 Microsoft Points (ongeveer vijftien euro) niet goedkoop, maar laat dat geen struikelblok vormen. Braid biedt een unieke ervaring, die – als we dan toch een puntje van kritiek moeten aanhalen – iets langer mocht zijn, maar is zijn investering meer dan waard.