Special: TV vergelijking: Deel 2 - Plasma

Iedereen met een spelconsole heeft een televisie (of eventueel een computerscherm) nodig om van de grafische pracht – als die aanwezig is – van een game te kunnen genieten. In de vorige decennia was CRT zowat de enige schermtechnologie die voor de grote massa verkrijgbaar was, waardoor de keuze voor een televisie relatief eenvoudig was. Tegenwoordig zijn nagenoeg alleen LCD en plasma schermen voor de consument beschikbaar, twee technologieën die volledig anders werken. Hierdoor rijzen er verschillende vragen: welke televisies zijn uitermate geschikt voor gaming? Naar welke waarden moet ik kijken? Wat zijn de voornaamste onderlinge verschillen tussen deze technologieën?

Plasmaschermen kwamen voor het eerst in de jaren ’70 op de markt, maar werden destijds voornamelijk in lobbyzalen en dergelijke gebruikt. Vanaf de jaren ’90 werd de technologie wat populairder en kwamen ze steeds meer in omloop. De concurrentie met het LCD kamp was echter moordend en plasma werd almaar minder populair, mede door problemen zoals inbranding en image retention. Tegenwoordig zijn echter de meeste nadelen weggewerkt, maar helaas worden er nog steeds heel wat foutieve vooroordelen onthouden.

In een plasmascherm zit er xenon, neon en helium gas in duizenden kleine cellen tussen twee glazen platen. Lange elektroden zitten tussen de glazen platen, voor en achter de cellen. De voorste elektroden zijn transparant, zijn omgeven door isolerend diëlectrisch materiaal en worden bedekt door een magnesiumoxide laag die beschermend werkt. Tussen de voorste en achterste elektrodes wordt er een spanningsverschil gecreëerd, waardoor het gas ioniseert en een plasma vormt. Wanneer de gas ionen naar de elektroden versnellen en vervolgens botsen, worden er fotons – verschijningsvorm van elektromagnetische straling – uitgestraald.

De achterkant van elke plasmacel wordt bedekt met een fosfor. Door de uitgestraalde fotons geven de fosfors blauw, groen en rood licht af en via een combinatie ervan worden de juiste kleuren op het scherm getoverd. Elke pixel van het scherm is opgebouwd uit drie subpixels met elk verschillend gekleurde fosfors. De helderheid van het scherm wordt gewijzigd door meer of minder stroom door de cellen te laten vloeien. Als er een hogere stroom door de cellen vloeit, neemt de intensiteit van de subpixels immers toe. Hierdoor kan een plasmascherm diepere zwartwaarden tonen dan een LCD. Hoe donkerder het beeld moet zijn, hoe sterker de stroom door de pixels verlaagd wordt, tot nul ampère voor een volledig zwarte pixel. Theoretisch gezien verkrijgen we op deze manier het ultieme zwart. In praktijk moet een cel echter “voorgeladen” zijn, omdat ze anders niet snel genoeg reageert, waardoor echt zwart onmogelijk is. Het vormt echter ook meteen een waardemeter naar de kwaliteit van het plasmascherm. De betere plasmatelevisies hebben immers diepere zwartwaarden. Normaal gezien geldt er altijd dat plasmaschermen vele betere zwartwaarden hebben dan LCDs. Aangezien de pixels zelf licht uitstralen, is de kijkhoek bij deze televisies zeer groot, tot bijna 180°.

Een ander voordeel van deze technologie is dat de kleuren veel juister zijn. Een plasmascherm kan namelijk 68 miljard kleuren weergeven tegenover slechts 16,7 miljoen kleuren die een LCD kan tonen. Deze waarden variëren logischerwijze nog een beetje van televisie tot televisie, maar ook hier geldt dat een plasmascherm normaliter steeds meer kleuren kan weergeven. Daarnaast – zoals in het vorig artikel reeds werd aangehaald – is een responstijd niet relevant bij deze technologie. Elke pixel is hier immers een alleenstaande entiteit die zeer snel kan veranderen.

Aan plasmatelevisies zijn echter ook nadelen. Aangezien ze steeds uit twee glazen platen bestaan, reflecteren ze sterker het licht uit de kamer en zijn ze bovendien ook zwaarder als een LCD. Deze reflectieproblemen zijn tegenwoordig wel minder aanwezig door anti-spiegelfilters. Daarnaast ligt de helderheid ook wat lager. In de huiskamer is dit gelukkig geen probleem, tenzij er veel licht op het scherm valt. Naast deze nadelen is het verbruik van een plasma gemiddeld gezien ook hoger.

Wanneer we namelijk naar het verbruik kijken van deze televisies zien we dat dit – in tegenstelling to bij LCDs – variabel is. Bij donkere beelden zal er namelijk minder stroom door de pixels vloeien, waardoor het verbruik vrij laag is. Bij beelden met intense kleuren geldt net het tegengestelde en verhoogt het verbruik aanzienlijk. Als we theoretisch het gemiddeld verbruik uitrekenen, zien we dat dit in vergelijking met LCDs hoger ligt. In werkelijkheid zal het echter nagenoeg gelijk liggen bij normaal gebruik. In vergelijking LED LCDs ligt het verbruik echter nog steeds veel hoger, maar dat ligt dan ook heel wat lager als het verbruik van gewone LCDs.

In het verleden waren er nog enkele nadelen aan plasmatelevisies die tegenwoordig niet meer relevant zijn, maar sommige mensen toch nog afschrikken. Vroeger kwam bijvoorbeeld inbranding vaker voor, maar thans nagenoeg niet meer. Goedkopere toestellen (en dan vooral van budgetmerken als LG en Samsung) hebben hier soms nog problemen mee, maar zelfs dan moet er een statisch beeld voor lange tijd op het scherm staan (vaak bij te hoge contrast/brightness instellingen). Als image retention (voorlopige inbranding) tegenwoordig voorkomt, is het ook makkelijker te verwijderen. Bij duurdere modellen komt dit normaal gezien niet meer voor tenzij er misschien zeer lange tijd een statisch beeld op je scherm staat. Daarnaast gelde in het verleden dat de levensduur van plasmatelevisies korter was dan die van LCDs. Tegenwoordig is deze echter ongeveer gelijk getrokken, wat op ongeveer 60000 uren komt.

Wat beeldkwaliteit betreft, kunnen we dus besluiten dat de plasmascherm technologie op ieder vlak superieur is. De enige nadelen zijn dat de televisies meer verbruiken en pas vanaf een bepaalde grootte verkrijgbaar zijn (minstens 37 inch). Daarnaast moet er rekening gehouden worden met de reflectie in een ruimte met veel licht en dat de schermen zwaarder zijn, bijvoorbeeld bij het ophangen van de televisie.

Belangrijke factoren in keuze plasma:
Ook bij plasmatelevisies zijn bepaalde specificaties belangrijk, er vallen – in vergelijking met LCDs – echter wat factoren weg. De belangrijkste zijn in dit geval:

• Resolutie: de grootte van het scherm uitgedrukt in pixels. De keuze valt vaak tussen 720p (HD Ready) en 1080p (FullHD). Het verschil hier tussen is op kleine schermen verwaarloosbaar en begint pas vanaf grotere formaten werkelijk een invloed te hebben. Daarnaast moet je rekening houden met welk bronmateriaal je gebruikt. Indien je nog zeer veel analoge televisie kijkt en dit niet snel zal veranderen, is 720p de betere keuze.
• Luminantie/zwartwaarde: hoe lager de zwartwaarde, hoe donkerder het beeld kan worden. Dit wordt uitgedrukt in candela per vierkante meter (cd/m²) en dus hoe lager deze waarde hoe beter.
• De overige factoren die wel van belang zijn, zoals de echtheid van de kleuren of het contrast, zijn moeilijker af te leiden of worden niet realistisch weergeven door fabrikanten (zoals ook het geval was bij LCDs). Daardoor kan je vaak beter af gaan op recensies, dan de meegeleverde specificaties van een toestel.

In het volgende deel, dat je volgende week kan verwachten, worden de verschillende tussen LCDs en plasmatelevisies nog eens op een rijtje gezet en werpen we een blik op de (nabije) toekomst.

Deel 1 van de Special: TV vergelijking - LCD