Special: TV vergelijking: Deel 1 - LCD

Iedereen met een spelconsole heeft een televisie (of eventueel een computerscherm) nodig om van de grafische pracht – als die aanwezig is – van een game te kunnen genieten. In de vorige decennia was CRT zowat de enige schermtechnologie die voor de grote massa verkrijgbaar was, waardoor de keuze voor een televisie relatief eenvoudig was. Tegenwoordig zijn nagenoeg alleen LCD en plasma schermen voor de consument beschikbaar, twee technologieën die volledig anders werken. Hierdoor rijzen er verschillende vragen: welke televisies zijn uitermate geschikt voor gaming? Naar welke waarden moet ik kijken? Wat zijn de voornaamste onderlinge verschillen tussen deze technologieën?

Liquid Cristal Displays zijn op dit moment veruit de populairste schermen. Deze technologie bestaat uit verschillende lagen glas, die voornamelijk polariserend werken, met daar tussen een vloeibaar kristal.

1. Verticaal georiënteerde polariserende filter die het licht polariseert wanneer het binnenkomt. 2. Glassubstraat met ITO elektrodes. De vorm ervan (bijvoorbeeld bij een rekenmachine) bepaalt welke vormen op de LCD verschijnen wanneer die aanstaat. 3. Vloeibaar kristal. 4. Glassubstraat met ITO elektrodes en horizontale randen. 5. Horizontaal georiënteerde polariserende filter die licht doorlaat of blokkeert. 6. Reflecterend oppervlak of lichtbron als het een backlit LCD is.

Achter deze lagen glas bevindt zich een lichtbron die steeds actief is. De klassieke LCD (gebruikt in televisieschermen) maakt gebruik van CCFLs, wat weg heeft van een kleine TL lampjes. Hierdoor zijn de zwartwaarden van een LCD steeds slechter (grijzer) dan  het diepere zwart van een plasmascherm of CRT.

Recentere LCDs gebruiken LEDs als lichtbron, wat enkele voordelen heeft zoals een breder kleurpalet, betere contrast- en zwartwaarden, maar ook een lager verbruik (20 à 30 procent lager). Binnen deze LED LCDs bestaan er nog twee categorieën. Enerzijds heb je dynamische LEDs, die locale verduistering toelaten. Deze local dimming kan betere zwartwaarden, helderheid en een hoger dynamisch contrast veroorzaken met als enige nadeel dat er minder detail zit in kleine heldere objecten op een donkere achtergrond (bijvoorbeeld een sterrenhemel). De tweede soort is gekend als Edge-LED, wat toelaat dat de televisies zeer dun kunnen worden, aangezien de LEDs in de rand zitten. In ieder soort LCD bestaat elke pixel uit drie cellen of subpixels die rood, groen en blauw zijn. Het bredere kleurenpalet dat deze voortbrengen wordt door middel van filters bereikt.

Naast de soort lichtbron, bepaalt het paneel van de televisie zeer veel van de eigenschappen. Goedkopere LCDs maken voornamelijk gebruik van TN-panelen (twisted nematic). Deze zijn echter te vermijden omwille van een slechte kijkhoek, onjuiste kleurweergave, backlightbleeding en slechte contrastwaarden. Bij de wat duurdere IPS-panelen (in-plane switching) komen deze problemen in veel mindere mate voor. Gelukkig zijn de meeste LCD televisies voorzien van IPS-panelen en vind je TN-panelen vooral terug in het gemiddelde computerscherm.

Het voornaamste voordeel van de LCD technologie is dat deze televisies een hogere helderheid hebben dan bijvoorbeeld plasma schermen. Daardoor komen ze beter tot uiting in een fel verlichte kamer of indien er veel licht op de televisie valt. In winkels zien LCDs er dan ook vaak beter uit dan plasma televisies, maar in de huiskamer niet. Indien we naar de specificaties van een LCD kijken, zien we naast helderheid, resolutie en contrastwaarden ook steeds een responstijd (uitgedrukt in Hertz) er bij staan. Dat brengt ons bij het laatste nadeel van deze technologie. Hoe lager deze responstijd, hoe kleiner de kans is op onscherpte bij snelle beelden. Tegenwoordig zijn deze problemen verminderd, maar nog steeds niet helemaal uitgesloten. Bij een plasmascherm heeft de responstijd geen betekenis, zoals later verduidelijkt zal worden.

Hoewel de technologie steeds verder komt te staan, hebben LCDs nog heel wat nadelen in vergelijking met andere technologieën als we uitsluitend naar beeldkwaliteit kijken. De grootste voordelen van deze soort schermen zijn het lagere verbruik, de betere prestaties in heldere lichtomstandigheden en de mogelijkheid om een relatief klein scherm te kunnen kopen met een hoge resolutie.

Belangrijke factoren in keuze LCD:
Bij de aankoop van een LCD zijn er een aantal specificaties die belangrijk zijn:

• Responstijd: de minimumtijd die nodig is voor een pixel om van kleur of helderheid te veranderen. Helaas gebruiken bedrijven verschillende eenheden en manieren om dit te meten, waardoor vergelijken moeilijk wordt. Een lagere waarde is echter steeds beter.
• Refresh rate: het aantal keer per seconde dat het beeld ververst wordt. Duurdere LCDs zijn voorzien van een hoge refresh rate van 240 Hz. Dit heeft als voordeel dat flicker verminderd wordt (vooral bij materiaal met een lagere frame rate), maar veroorzaakt al eens input lag. Het verschil tussen frame rate en refresh rate moet duidelijk zijn om misverstanden te vermijden. De frame rate drukt uit hoe vaak er een nieuw beeld per seconde op het scherm komt (bijvoorbeeld 24 frames per seconde) en de refresh rate drukt uit hoe vaak het scherm het beeld ververst. Bij een uitzending van 60 Hz aan 24 fps wordt elk beeld dus meermaals getoond.
• Input lag: de vertraging tussen het moment waarop de televisie data ontvangt en het moment waarop deze data getoond wordt. Hoe minder vertraging hoe beter natuurlijk.
• Paneeltype: zoals hierboven beschreven valt de keuze normaal gezien tussen een TN- en een IPS-paneel, waarbij de laatste de beste keuze is.
• Kijkhoek: de hoeken waar tussen geen kleurvervorming optreedt, hoe groter de kijkhoek, hoe beter.
• Helderheid: de hoeveelheid licht dat door het scherm uitgezonden wordt, hoger is beter.
• Resolutie: de grootte van het scherm uitgedrukt in pixels. De keuze valt vaak tussen 720p (HD Ready) en 1080p (FullHD). Het verschil hier tussen is op kleine schermen verwaarloosbaar en begint pas vanaf grotere formaten werkelijk een invloed te hebben. Daarnaast moet je rekening houden met welk bronmateriaal je gebruikt. Indien je nog zeer veel analoge televisie kijkt en dit niet snel zal veranderen, is 720p de betere keuze.

Er zijn echter ook factoren die weinig verschil maken en waarbij toch sterk geadverteerd wordt. Dit gebeurt bijvoorbeeld met het contrast. Hoewel dit op zich wel veel verschil maakt, wordt nagenoeg altijd het dynamisch contrast gegeven, waardoor je onrealistische waarden krijgt, die je als consument eigenlijk gewoon mag negeren.

In het volgende deel worden plasma televisies besproken.